« در گنج خمس است » « 1 » . اما ابو حنيفه گفته است : يابندهء گنج مخيّر است كه آن را آشكار سازد يا پوشيده بدارد و امام نيز هنگامى كه يابنده ، گنج را براى او اظهار كند مخيّر است كه خمس بگيرد يا نگيرد . آنچه در زمينى كه ملك كسى است يافت شود ظاهرا از آن مالك زمين است ، يابنده در آن هيچ حقى ندارد و بر مالك نيز هيچ تكليفى جز اين نيست كه زكات واجب شده در آن را اگر كه از پيش پرداخت نكرده باشد « 2 » بپردازد . سكه‌اى هم كه نشان اسلام داشته باشد و از زير خاك پيدا شود يا اساسا به خاك سپرده نشده باشد « لقطه » است و بايد به مدت يك سال آن را اعلام كرد . اگر در اين مدت مالكش مراجعه كرد به او بازپس داده شود و گرنه يابنده حق دارد آن را به تملك درآورد ، هرچند ضمان اين مال بر ذمهء اوست و چنانچه پس از آن ، مالك مراجعه كند او در برابر وى پاسخگو خواهد بود . فصل [ : دعا براى زكات‌پردازان ] بر كارگزار زكات است كه به هنگام دريافت زكات ، براى پرداخت‌كنندگان دعا كند تا از اين رهگذر آنان به شتافتن در اين كار ترغيب شوند ، از اهل ذمه بازشناخته شوند و كارشان نيز از جزيه دادن تمايز يابد و اين فرمان خداى تعالى امتثال شود كه فرمود : خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ « 3 » . معنى اين سخن خداوند كه فرمود : تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ آن است كه ايشان را از گناهانشان پاك كنى و اعمالشان را بالندگى بخشى . دربارهء « وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ » نيز دو ديدگاه وجود دارد :

--> ( 1 ) . « فى الركاز الخمس » . اين حديث نبوى در منابع فراوانى از منابع حديثى اهل سنت آمده است . براى نمونه بنگريد به : مسلم ، صحيح مسلم ، ج 3 ، ص 1334 و 1335 ، ش 1710 ؛ بخارى ، صحيح البخارى ، ج 2 ، ص 545 ، عنوان باب ، ص 830 ، ش 2228 و ج 6 ، ص 2533 ، ش 6514 ؛ ترمذى ، سنن الترمذى ، ج 3 ، ص 34 ، ش 642 و ص 661 ، ش 1377 ؛ دارمى ، سنن الدارمى ، ج 1 ، ص 483 ، ش 1668 و ج 2 ، ص 257 ، ش 2377 ؛ بيهقى ، سنن البيهقى الكبرى ، ج 4 ، ص 151 - 155 و ج 6 ، ص 187 و 190 و ج 8 ، ص 110 و 342 - 344 ؛ دارقطنى ، سنن الدارقطنى ، ج 3 ، ص 150 - 154 ، 178 ، 194 ، 213 و ج 4 ، ص 236 ؛ شافعى ، مسند الشافعى ، ص 96 - م . ( 2 ) . هرچند متن ماوردى « ان يكن قد اداها عنه » است ، اما از ظاهر سياق چنين مىنمايد كه « ان لم يكن قد اداها عنه » درست باشد . ترجمه نيز بر همين اساس انجام يافته است - م . ( 3 ) . توبه / 103 : از دارايى ايشان زكات گير تا بدان پاكشان سازى و تزكيه‌شان بخشى و بر آنان درود فرست كه درود تو مايه آرامش ايشان است .